Şiirin beklenmedik yanıtı

ŞİİR GÜNDELİKLERİ – XVII
(Şiire Dâhil Notlar)
Ömer Aksay

“Şiir beklenmedik (ve ısrarla tekrarlıyorum: İstenmedik) yanıtı getirebilir.” Böyle bir cümle kuruyor Enis Batur, bir yerde kendisiyle söyleşirken. (Soruları yönelten Efe Çakmak’tı karşısında, ama sadece yöneltilen sorulara cevap vermiyordu ki Enis Batur, hiçbir zaman.)
“Son derece kişisel bir antoloji hazırlama yolunu tutardım. Öncelikle, şairlerden çok şiirlerden hareket etmeyi yeğlerdim, burada esas şiir olmalı, şairler değil, oysa Türkiye’de bütün şiir antolojileri şairler üzerinden hazırlanıyor.”

//

“[H]erkesin anlayacağı dille konuşmadığı, yüksek bir lisanla tekellüm ettiği için şaire şair denir. Bir şairin ne dediğinden herkesin bir şey anlaması beklenilmez. Herkes şairleri anlasaydı insanları zapt u rapt altına alma kastıyla kanunların icat edilmesine gerek kalmazdı. Kanunlar icat ederek milleti sürü haline getirenler İstiklâl Marşı’nı rafa kaldırmakta zorlanmamıştır. İstiklâl Marşı’nın raftan inmesi için kapitalizmin Türk milletinin başına açtığı işler ve şiirin kapitalizme indirdiği darbe hakkında birkaç şey bilmek gerekiyor.”
(İsmet Özel, 26 Ocak 2017, İstiklâl Marşı Derneği internet portalında yer alan yazı.)
Şairler genellikle ne dediklerini bilmezlermiş, oysa bu sözlerin ne dediğini bilen bir şairin sözleri olduğuna inanıyorum.
Bu sözleri biraz açmamız lâzım: “Herkes şairleri anlasaydı insanları zapt u rapt altına alma kastıyla kanunların icat edilmesine gerek kalmazdı.” Kanunların, şairleri anlamayan insanların (herkesi oluşturan avam tabakasının) zapt u rapt altına alınması kastıyla icat edildiği ifade ediliyor; oysa zapt u rapt altına alan kanunlar nedeniyle insanların (daha çok avam tabakasının) şairleri anlamasının önüne geçildiğini dile getirmemiz [de] mümkün olabilir mi?
Bu sorunun cevabını da zaten ‘ne dediğini bilen şair’ veriyor: “Kanunlar icat ederek milleti sürü [herkes/avam] haline getirenler İstiklâl Marşı’nı [da] rafa kaldırmakta zorlanmamıştır.”
Demek ki, milleti zapt u rapt altına alma kastıyla kanunları icat edenler, bu zapt u rapt neticesinde şiiri de (İstiklâl Marşı da bir şiir olduğuna göre) rafa kaldırarak, şiire kafa yorulmasını engelliyorlar. Bu durumda kanunlar ve kanun koyucular şairlerin anlaşılmasını açıkça istemiyor.